Πώς Λειτουργούν τα Ανώτατα Όρια Κοινωνικής Ασφάλισης στην Ευρώπη

Η βασική αρχή του ανώτατου ορίου αντιπροσωπεύει το μέγιστο ετήσιο εισόδημα επί του οποίου εφαρμόζονται οι ποσοστιαίες κρατήσεις. Για παράδειγμα, εάν ένα κράτος θέσει το συνταξιοδοτικό όριο στα 90.000 ευρώ ετησίως, ένας διευθυντής με αμοιβή 200.000 ευρώ δεν θα καταβάλει απολύτως τίποτα για κοινωνική ασφάλιση για το ποσό που υπερβαίνει αυτό το όριο. Τα έσοδα που ξεπερνούν το όριο υπόκεινται αποκλειστικά στον κλασικό φόρο εισοδήματος, ο οποίος είναι σαφώς πιο διαφανής στην προοδευτικότητά του.

Χώρες όπως η Γερμανία και η Γαλλία διακρίνονται για τα εξαιρετικά πολύπλοκα συστήματά τους, με πολλαπλά στρώματα και εντελώς διαφορετικά όρια για την υγειονομική περίθαλψη σε σχέση με τη συνταξιοδότηση. Συνήθως, οι κρατήσεις για την υγεία σταματούν νωρίτερα, γύρω στα εξήντα χιλιάδες ευρώ, ενώ η υποχρέωση συνταξιοδοτικών εισφορών εκτείνεται μέχρι τα ενενήντα χιλιάδες. Συνεπώς, ένας εργαζόμενος πρέπει να "σπάσει" διαδοχικά διάφορα τέτοια εμπόδια προτού απαλλαγεί πλήρως από το βάρος των εισφορών.

Το ξεπέρασμα αυτού του ανώτατου ορίου προκαλεί μια απότομη και δραματική πτώση στον οριακό φορολογικό συντελεστή. Παρότι παραμένετε στο υψηλότερο κλιμάκιο για τον φόρο εισοδήματος, η ξαφνική εξαφάνιση της χρέωσης του 20% για την κοινωνική ασφάλιση σημαίνει ότι κρατάτε στην τσέπη σας ένα πολύ μεγαλύτερο καθαρό μερίδιο από κάθε επιπλέον ευρώ. Γι' αυτόν τον λόγο, τα γενναιόδωρα ετήσια και χριστουγεννιάτικα μπόνους των διευθυντών είναι στην πραγματικότητα πολύ πιο "καθαρά" από τον βασικό τους μισθό, αφού καταβάλλονται στο τέλος του έτους, όταν το ετήσιο όριο έχει προ πολλού καλυφθεί.

Αυτός ο ιδιαίτερος μηχανισμός διαμορφώνει ένα ξεκάθαρο "εξόγκωμα" (hump) στην καμπύλη της φορολογικής επιβάρυνσης. Η μέγιστη σωρευτική φορολογική πίεση ασκείται τελικά στους εργαζομένους της ανώτερης μεσαίας τάξης, οι οποίοι υφίστανται τον βαρύ συνδυασμό της απότομης προοδευτικής φορολόγησης και των πλήρων εισφορών. Στον αντίποδα, όσοι βρίσκονται στην κορυφή της μισθολογικής κλίμακας αισθάνονται μια ποσοστιαία ανακούφιση, με το συνολικό αποτελεσματικό τους βάρος να συρρικνώνεται αναλογικά.

Αξιοσημείωτο είναι πως δεν αναγνωρίζουν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες αυτού του είδους το "προνόμιο" για τους εύπορους. Η Νορβηγία, η Σουηδία και άλλα ισχυρά εξισωτικά σκανδιναβικά κράτη εφαρμόζουν τις εισφορές κοινωνικής και υγειονομικής περίθαλψης γραμμικά σε κάθε κερδισμένο σεντ, απορρίπτοντας πλήρως την ιδέα των ανώτατων ορίων. Το αποτέλεσμα είναι μια διαρκώς αυξανόμενη, προοδευτική επιβάρυνση που τιμωρεί αυστηρά τα υψηλά εισοδήματα, με στόχο τη χρηματοδότηση ενός τεράστιου και γενναιόδωρου κρατικού μηχανισμού.

Από την άλλη πλευρά της Μάγχης, το Ηνωμένο Βασίλειο έχει επιλέξει μια συμβιβαστική λύση μέσω του λεγόμενου "Upper Earnings Limit". Το βρετανικό σύστημα δεν απαλλάσσει πλήρως τους πολίτες πάνω από το όριο, αλλά περικόπτει δραστικά τον ποσοστιαίο συντελεστή της Εθνικής Ασφάλισης από την κανονική του αξία σε ένα μόλις πενιχρό 2%. Με αυτήν τη στρατηγική διατηρείται η ψευδαίσθηση της καθολικής αλληλεγγύης, επιτρέποντας ταυτόχρονα στις εταιρείες του Λονδίνου να ανταμείβουν πλουσιοπάροχα τα κορυφαία στελέχη τους.

Η επίτευξη αυτών των ορίων αναδιαμορφώνει ριζικά τη στρατηγική αμοιβών των εταιρειών, καθώς ακυρώνει επίσης τις γενναιόδωρες, νομικά επιβεβλημένες εργοδοτικές εισφορές για το συγκεκριμένο άτομο. Κατά συνέπεια, η παροχή μιας αύξησης πέντε χιλιάδων ευρώ σε έναν υψηλόβαθμο διευθυντή κοστίζει, παραδόξως, λιγότερο στην εταιρεία από την αντίστοιχη αύξηση σε έναν χαμηλόμισθο υπάλληλο, επειδή το κράτος δεν επιβάλλει πλέον κρυφά τέλη κοινωνικής ασφάλισης.

Για τα διεθνή τμήματα Ανθρώπινου Δυναμικού (HR) που καταρτίζουν γιγαντιαίους προϋπολογισμούς σε όλη την ήπειρο, αυτό σημαίνει πρακτικά ότι το πάγιο κόστος προσέλκυσης κορυφαίων ειδικών παύει να αυξάνεται εκθετικά από ένα σημείο και έπειτα. Αυτό το σημείο καμπής στη μισθολογική καμπύλη επιτρέπει στις επιχειρήσεις να σχεδιάζουν με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια την πρόσληψη ακριβών στρατηγικών στελεχών, διασφαλίζοντας σταθερά και ασφαλή όρια στον προϋπολογισμό τους.